Batı edebiyatı etkisinde gelişen Türk edebiyatında değişen mekan anlayışı

Katılım
13 Nis 2008
#1
Mekânı zaman, kişiler ve vak’a ile kaynaştıramayan, “zayıf bir işlevselliğe” dayanan mekân anlayışı Avrupa’da Rönesans ile birlikte değişmiş, mekânı daha aktif hale getiren bir şekle dönüşmüştür. Bizim edebiyatımızda ise mekânın işlevsel ve gerçekçi bir biçimde ele alınışının ilk örneklerine 19. asrın sonlarında rastlanır. Batı ile temasa geçen edebiyatçılarımız hayali ve konuya herhangi bir etkisi olmayan mekân anlayışından sıyrılarak yazdıkları romanlarda mekânın gücünü ve etkileyiciliğini kullanmaya başlamışlardır. Farklı anlayışlara dayanan mekân tasvirleri mekânın bir metin içindeki fonksiyonunu ve önemini değiştirmez. Mekân metnin gerçekle bağlantısını sağlayan, “ayaklarının yere basmasına yardımcı olan” bir öğedir. Edebi eserde belli bir mekâna oturtulmayan konu, inandırıcılıktan uzaktır. Okuyucu konunun geçtiği, olayların meydana geldiği mekâna karşı bir merak duyar. Gerçek mekân ile eserdeki mekânlar arasında bir benzerlik bulmaya çalışır.

Mekâna en fazla yer veren anlatı türü olarak belirttiğimiz roman batı toplumunda burjuva adıyla anılan varlıklı sınıfın doğduğu dönemde önem kazanmış bir anlatı türüdür. Burjuva sınıfı, sanayi devrimi neticesinde zenginleşmiş, güç ve iktidarı elinde bulunduran, hayatları maddi anlamda kendileri ile aynı seviyede olmayan insanlar tarafından gıpta ile izlenen sosyal bir oluşumdur. Refah içinde yaşamanın verdiği rahatlık sayesinde en fazla roman okuyan kesim burjuva sınıfı olmuştur. Dolayısı ile roman türü “burjuvazinin talepleri”ne göre şekillenmiş, bu durumda romanda burjuva sınıfının hayat standartlarına uygun olarak mekân ve eşyanın saltanatı kaçınılmaz hale gelmiştir. Burjuva sınıfını oluşturan insanlar, gerçek hayatlarındaki refah ve zenginliği, bu zenginliğin etkisiyle oluşmuş yaşam şekillerini, yaşadıkları mekânları romanlarda görmek istemişler; bu taleplerini karşılayan romanlara ilgi göstermişlerdir. Bu durum romanlarda ayrıntılı mekân ve eşya tasvirlerinin önem kazanmasına neden olmuştur.
 

Konuyu şu anda okuyanlar : (Users: 1, Guests: 0)

Giriş yap