Bizim Poetikamız -Klasik usulden farklı bir yaklaşım-

Katılım
13 Mar 2008
#1
Poetika: Aristonun yazdığı, şiir kurallarını açıklayan eseridir.

Bizim poetikamiz derken de, biz siire nasil bakiyoruz, bir siirden ne bekliyoruz, nasil olmasi gerektigini dusunuyoruz ve maksadini nasil ayarliyoruz sorularina cevap verecek dusturlari kastediyorum.

Mesela her nazim veya manzum siir degildir. oyle nesirler de vardir ki siirseldir...
ingilizcede poetik ve prozaik diye iki kavram var.

Poetik, somut ogeleri soyutlamak yoluyla veya dogrudan soyut kavramlar ile hisler uzerinden bir mana aktarmaya calisan ifadelere verilen bir sifattir.

Prozaik ise akil uzerinden bir mana aktarmaya calisan ifadelere verilen bir sifattir.

Bunun icin bir yazar, hissini ifade etmek icin poetik, dusuncesini ifade etmek icin de prozaik anlatimi tercih etmesi daha verimli olur.

Misal:
a) Guzelligi gozume temas edince, eriyen yuregimde bir gunesin varligini sicagiyla farkettim.
b) Kendisini gordugumde cok guzel oldugundan dolayi ona karsi icimde farkli bir sevgi hissettim.

Gordugunuz gibi (a) daki anlatim poetiktir ve cok gucludur. Halbuki ayni manayi aktarmaya calisan (b) deki cumle ise prozaiktir ve hissiyat aktariminda oldukca zayiftir.

Baska bir misal:
a) Atomdaki meczup mevlevi, yeri gelir mahviyet ile zerre olur, yeri gelir celallenip mevcelenir.
b) Elektronlar bazi durumlarda parcacik, bazi durumlarda da dalga davranisi gosterirler.

Burada ise a sikkinda gordugumuz uzere bir dusunceyi poetik bir dille degil de b de gordugumuz gibi prozaik bir dil ile aktarinca daha net ifade edilmis olur.

Simdi sizlerde mustakbelin yazarlari olarak bu iki durumu iyi analiz edip ona gore tavir almaniz gerekecek...
Peki Kur'an nasildir?
 
Katılım
13 Mar 2008
#2
Ynt: Bizim Poetikamız -Klasik usulden farklı bir yaklaşım-

Peki Kur'an nasildir?

Siirde genelde hayalat ve mubalaga gorulur. Mubalaga zimni bir yalandir, hayalat ise hakikatin golgesinin bir golgesidir.
Bu yuzden Yasin Suresinde "ve ma allemnehus si'ra, ve ma yembagileh" yani "biz sana siir ogretmedik, zaten bu yakismaz da" denilmektedir.

Ama Kur'anin poetik ve prozaik bir uslup tasidigini soylersem insaAllah cahilane bir kustahlik yapmis olmam... Ama ifadeler bu minvalde hem akil hem kalp uzerinden mana aktarir...

Kalp ise tum letaifi icerir... (buradaki kalp ile akil-kalp-ruh uclusundeki kalbin ayri oldugunu belirtelim)...

Iste bu yuzden Kur'an kainati oyle bir okur ki, siirin hayalat ve mubalagasindan uzak olmasi yonunden prozaik, ama tasvirleri, temsil ve te'sh'bihleri ile de poetiktir.

Misal:
ve cealnessemse siraca...
Gunesi bir lamba kildik...

veya su harikaliga bakin:
izessemsu kuvvirat...
gunes (sarigin basa duruldugu gibi) duruldugu zaman...

fesubhanAllah! hem istikbaldeki bir hadisenin fiziginden haber veriyor, hem de oyle bir tasvir yapiyor ki, insanin kalbine isliyor...
 
Katılım
13 Mar 2008
#3
Ynt: Bizim Poetikamız -Klasik usulden farklı bir yaklaşım-

Iste bu yuzdendir ki siirsel yazanlar dertli insanlardir...
Ya bir mecazi ask derdi, ya bir ask-i hakiki derdi, ya da bir mefkuresi, bir davasi vardir...

Derdi olmayan siir yazamaz...

Kimisi siir yazabilmek icin derde bulasir... Boyle insanlar da var mi demeyin... anlasilmasi zor ama var...

biz zaten ya vazifemizin agirligi ile, ya davamiza olan sevdamiz ile, ya RasulAllah aski ile, ya oteler istiyaki ile, ya bir mukaddes hafakan ile, ya da bunlarin hepsi ile dertliyiz...

insanin catlayacak aninda, catlamasin diye, Rabbisinin verdigi bir nimettir siir...
Siir dilin gozyasidir. (mesela bu da poetik bir anlatim)
Kalbin huzunlu bir orotaryosu, ruhun cok sesli bir marsidir.

Bu forumda cok mustaid arkadaslarin varligini bilmek, bana bu ihbar ve belki de ihtarlari yazdirdi...

Ben insanlik olarak sizlerden mana istiyorum. Oyle bir mana ki bizim cennetimizden kalbimize akan bir irmak misali, insanligin catlamis dudaklarina bir serbet olacak...
Oyle bir mana ki kalbin zumrut yamaclarinda, o irmaktan doldurulmus testilerle, yuzyilin magduru bu talihsiz insanligin gormedigi bir dunyaya davet vesilesi olarak sunulacak...

Iste Rahmeten lil Alemin'i oyle anlatin, en onemlisi er-Rahman ur Rahim olani oyle anlatin ki, siirleriniz birer ayine olsun O'nun tecella-yi cemaline...
 

UluğBey

Sükût gibi münzevi, çığlık gibi hür.
Katılım
27 Ara 2005
#4
Ynt: Bizim Poetikamız -Klasik usulden farklı bir yaklaşım-

hocam eyvallah,

özetlemek gerekirse ;

1. yazınızda şiirsel bir üslubun muhatabının idrak derecesini nasıl arttırdığını veyahut üslubun etkililebilirliğini nasıl etkilediğini misaller vererek açıklamış

2.yazınızda yüce kitabımızdan misaller vererek, kitabımızın adeta mucizevi bir yönüne dikkat çekmiş

3.yazınızda ise şiir yazmanın mahiyeti üzerinde birtakım görüşlerinizi ifade etmişsiniz.

Yüreğinize sağlık.

Cahilyye devrine gidecek olursak o devirde şiirin ne derece önemli olduğuna şahit olabiliriz.Zira şairler toplum içinde el üstünde tutulur ve bu şairler zengin kimselere methiyeler düzerek onlardan ihsanlar beklerdi.Öyle ki şair tabiatlı insanlar elle gösterilirdi.Zira beğenilen şiirlerin kâbeye asıldığını biliyoruz Hatta bunlara Muallekat-ı Seb'a denilirdi. (Tabir hakkında bilgi için: http://www.osmanlicaturkce.com/?k=Muallekat-%FD+Seb%27a&t=@ )

Kur'an-ı Kerimde "şuara" suresinin olduğunu biliyoruz.Bildiğimiz üzere "şuara" şairler demek.Peki Allah Teâla neden şairlerden bahsetme gereği duydu ?
 
Katılım
13 Mar 2008
#5
Ynt: Bizim Poetikamız -Klasik usulden farklı bir yaklaşım-

Kur'an-ı Kerimde "şuara" suresinin olduğunu biliyoruz.Bildiğimiz üzere "şuara" şairler demek.Peki Allah Teâla neden şairlerden bahsetme gereği duydu ?
Oncelikle muhterem agabey, cok ozur dileyerek Allah-u Teala ve tekaddes hazretleri icin "gerek duyma" kavraminin kullaniminin cok munasip dusmedigini ifade etsem insaallah darilmazsiniz...

Yalniz ne hismetle sairler yas ve kuru herseyin yazildigi bir kitaba sarih olarak girmis dersek, insanin hitabetinde en etkili anlatimin siirsel anlatim oldugunu ve hakki batil, batili hak gosterebilecek bir istidata sahip oldugunu soyleyebiliriz. En az hakikatlerin akli ve mantiki isbatlari kadar guclu bir tesiri olabilen siirlerin ve dahi sairlerin elbette Kur'anda sair delailin yaninda bahsi hikmete cok muvafiktir.
 
Katılım
13 Mar 2008
#6
Ynt: Bizim Poetikamız -Klasik usulden farklı bir yaklaşım-

Aslinda siir uzerine soylenecek daha cok soz var...

Mesela kelimenin kendi melodisi ve kelimeler arasindaki harmoni...

Kur'an-i Kerimde bu iki hususun da harika bir sekilde mana ustune naksedildigini goruruz...

insirah suresinde elem nesrahleke derken ki kelimenin kendi melodisi dahi bir mana tasiyor... onlarca alternatifleri arasindan bu intihab edilmis...

sonra hazret-i yusuf aleyhisselamin kuyuya atilisini anlatan ayetin "cub(bi)" ile bitmesi... parantez icindeki bi tecviddeki kalkaleden kaynaklaniyor... simdi kuyuya bisey atiyorsunuz ve gelen yansima sesi dinliyorsunuz... cub diye bir ses geliyor degil mi?

mesela cok celali olan bir sure... vessemsi vedduhaha.. nasil da ard arda seddeleri dizmis Allah!

onun gibi de, siir yazanlarin dikkat etmeleri gereken baska bir husus da, kelimenin melodisidir...
 
Katılım
13 Mar 2008
#7
Ynt: Bizim Poetikamız -Klasik usulden farklı bir yaklaşım-

Kelimelerin harmonisi dedik...
buna da bir misal vermek istiyorum:

Sesim dondu havada
gelen giden onu duydu
yuregim bir damlada
bir goz yasinda boguldu...


burada her satirda kullanilan "d" harfleri kitanin butununde bir harmoni olusturuyor, bir beste ortaya cikiyor...
sirasiyla 3, 3, 2, 2 sayilarinda d harfleri kullanilmis...
ayrica misralarin sonu kalin harflerle bitiyor... bu da ayrica bir ahenk olusturuyor..

Mesela damla yerine katre kelimesi daha cazip ve mahlasa munasip olmasina ragmen kullanilmadi...
zira melodiyi bozacakti...

Sesim dondu havada
gelen giden onu duydu
yuregim bir katrede
bir goz yasinda boguldu...

Ayni sekilde , yurek yerine kalp kullanilmadi cunku hece sayisi kisalacakti... gonul kullanilmadi cunku sesim ile yuregim uyumu varken sesim- gonlum uyumsuz olacakti...

Bu ve daha ote incelikler var siirlerde...

Siir yazacak arkadaslarin bunlara da dikkat etmeleri gerekir...
 

UluğBey

Sükût gibi münzevi, çığlık gibi hür.
Katılım
27 Ara 2005
#8
Ynt: Bizim Poetikamız -Klasik usulden farklı bir yaklaşım-

burada kullandığım " gerek görmek " tabirinin belki bayağı görüldüğünün farkındayım.fakat kelime grubunun ihtiva ettiği anlamı "iktiza etme" olarak algılayabiliriz, yani ihtiyaçtan doğan gereklilik.uyarı için teşekkürler.

gelelim sorunun cevabına

efendim bu konularda yorum yapmaktan çekinen bir kişiliğim var netekim kişi haddini bilmeli özellikle söz konusu olan şey kur'an-ı kerim ise.

biz pekâla biliyoruz ki Allah u Teala hazeratları kişiye özel ayet indirmemiştir.Burada tek bir istisna var, o da bir kadın sahabeye inmiştir( çok manidar )(Mücadele 58, 1)

cahilliyye devrinde şairlerin öneminden bahsetmiştim bir önceki iletide.Yunus hocamın ifadelerinden de anlaşıldığı gibi K.Kerimde şairleri kıskandıracak derecede bir aheng ve uyum vardır.Ki bundan dolayıdır ki Hz Peygamberimize(sav) şair yakıştırmasında bulunan kişiler çıkmıştı.Devir şairlerinin de sıklıkla yalana başvurmaları ve şairin kolaylıkla yalan söyleyebileceği bir kanaat.Zaten bahsi geçen sure-i celilenin son ayetleri o tip insanlardan bahsediyor zannımca.Tafsilata girmek istemiyorum çün ki haddim değil.


bahsettiğiniz konuda yani kelimelerin harmonisi mes'elesinde bahsettiğiniz durum istidad gerektiren ve kelime bilgisi gerektiren bir durum.eskiden vezinsiz kafiyesiz şiirin şiir olarak addedilmediğini göz önüne alırsak şimdi yazılan şiirlerle o zamanki şiirler arasındaki farklılık var.yine eskiden şiir yazma aydın kesimin işi olarak görülürken artık avam da şiirle haşır neşir olmuştur.şiirin okuyucuyu etkilemesi ölçüden ziyade kullanılan kelimelerin birbiriyle uyumu, aliterasyonlar, hayaller, birbirleriyle çelişmeyen ifadeler şiiri üst seviyeye çıkaran unsurlar arasında...

şiir yazımında dikkat etmek gereken şeylerden biri de anlaşılmamayı düstur edinmemek, zira son dönem şairleri nedense servet-i fünuncular gibi anlaşılmamayı şiiri imge denizine dönüştürmeyi seviyorlar.

peki bir soru:

şiir anlaşılmak için mi yazılır, yoksa kişinin içindekileri -tabirimi mazur görün- kusmak ihtiyacı duyması mı ?

bir soru daha

şiirde harmoniden bahsedilmiş, peki bu özelliklere sahib olmayan şiirleri bir çırpıda atmalı mıyız? yani şekil itibariyle uyumlu satırlara sahib olmayan fakat anlamca üstün, orijinal ifadeler taşıyan şiir ya da inşa' ların pahaca değeri nedir ?


(sorular geneledir)
 

evla

Gündüz yarasalarıyız biz.
Katılım
24 Eyl 2007
#9
Ynt: Bizim Poetikamız -Klasik usulden farklı bir yaklaşım-

Şimdi kuranı kerim de çok bir yorum yapmak istemem Kerim olan Allah(c.c)Her şeye yeter ve Kuran-ı Kerimde kullandığı dil cahilinde âliminde yüreğin de bir damla ferahlık açar ki şiirle kıyasa edilemez Kuranın herkesi anlaya bileceği dilden yazılması Mevlam’ın yüce sıfatlarından biridir bence…
Şiire gelince dava konusu mudur anlatma konusu mu bu tartışılır… Şairlerin temel unsuru aşktır bu ilahi aşk beşeri aşk birey aşkı… Unutulmaması gereken şiir lirikten oluşmaz
doğrusu hocam yazıyı bütününden okuduğumdan beri aklıma tek bir şey geldi tragedyalar ,Aristo şiiri ve sanatı eline alırken ve gezginleri kurarken bunları düşünmüş müydü acaba ?
Ne kadar bilinçliydi?
Şiir uyumlu kelime dizimi sanılmakta, tarihimizden bu güne gelene kadar nice şairler yok olmuştur eserleri ile birlikte, şiir yazanın tanınması neye bağlıdır… Beşir Ayvazoğlunun bu Perşembe köşe yazısın da hala bir gençlere Orhan Veli’yi anlatamadık söylemi aklıma geldi
http://www.zaman.com.tr/yazar.do?yazarno=1096
realist şairle varoluşcu şairlerimiz de vardır Beşir Ayvazoğlunun anlattıkları es geçilememesi zamanın etkileri ve o ana verilen değerlerin de etkisi şiir’in üstünde yadsınamaz.
Bizim peotikamız derken bu çok iddialı bir söylem olmuyor mu? Çünkü söyleme meraklısı bir toplumuz dinlemek ,okumak dan daha çok bir anlatma derdi vardır sanırım bu da pek dinlemediğimiz den kaynaklanıyor .şair ilham mı alır yoksa ilham mı verir ya peki şairi biz gerçekten anlıyor muyuz asıl soru bu bence…gerçekten birbirimizi anlıyor muyuz?

Ve şiir de imgenin yeri ,imge hayranıyım ama bende bir tereddüteğim şiiri vahşileştiriyor mu yoksa evcilleştiriyor mu?
herkesin şair olabileceğini herkesin yazabileceğini de sanmıyorum anca sayıklar zahir
profesyonel okuyucu olabilmemiz bile bence büyük başarı
peki hocam şairle sayıklayanı ayırma unsurları var mı sizce?
 

Konuyu şu anda okuyanlar : (Users: 1, Guests: 0)

Giriş yap