Tanburî Cemil Bey

Katılım
30 Ocak 2010
#1

1873 yılında İstanbul'da doğmuştur. İlk müzik bilgilerini orta okul sıralarında ağabeyi Ahmet Bey ve Kemani Aleksan Bey'den almıştır. Müzik aleti çalmaya karşı ilgisi on yaşlarında keman ve kanun ile başlayan Cemil Bey daha sonra başladığı ve ismi ile bütünleşen tanbur sazı ile ustalık derecesine ulaşmıştır. Tanburdan başka, klasik kemençe, lavta ve viyolonsel gibi sazları aynı ustalıkla icra ederek başlıbaşına bir ekol sahibi olmuştur. Müzik aleti çalmakta erişilmez bir mertebeye yükselmiş olan Cemil Bey aynı zamanda iyi bir bestekardır. Yaptığı eserlerle Türk müziği saz icrasına yepyeni ve modern bir tarz ve değişik bir yorum getirerek icracılığın mükemmelleşmesinde en büyük rolü oynamıştır. Özellikle, taş plaklara yapmış olduğu taksim kayıtları makam, üslup ve tavır açısından bir ders niteliği taşımaktadır. 29 Temmuz 1916 da İstanbul'da ölen Cemil Bey sözlü eserlerin yanında birçok saz eseri bestelemiştir. Ayrıca taksimlerinin yanında, pek çok eseri de taş plaklara kaydedilmiştir.
Mezarı Mevlanakapı'da, Merkezefendi mezarlığındadır.

***

Vikipedi'ce hayatı böyle büyük üstadın. Tabi onun hakkında söylenecek çok fazla söz var. Burada birkaç şey daha söyleyelim. Ekleme yapmak isteyenler de olacaktır muhakkak.

Malum, oğlu Mesut Bey de büyük usta. Babasını şöyle anlatıyor:


"Babam, diyor Mesud Cemil, evimizin geceleri ahşap kaplamalarına tırmanan sansarları, tavan aralarında koşuşan fareleri, selamlığıın bodrum penceresine açılan penceresinde görünen sarı yılanı, açık kalan boş oda kapılarının karanlığında karşıma çıkan perileri ile karışık bir hatıralar yumağının arasında görürüm. "

"Siyah redingotunun ipekli geniş yakası zayıf göğsünün üstünde ciddiyetle kapanır, nahif bünyesine ve ince boynuna göre geniş yakası, plastron boyunboğıı üstünde hafifçe yana eğik başı biraz daha büyük görünür, zaptedilmiş büyük bir şikayetin tükenmez kederini taşıyan dargın bakışları iIe bu adam, bir esir ve bir kral gibi tecessüsümün önünden gelir geçerdi. Kimin esiri ve neyin hakimi idi ? O gün gibi bu gün de bilmiyorum."

"Fakat o hiç bir zaman içini dökecek bir vasıtanın en mükemmelini bulamadı. Bunun için odası bir saz kolleksiyonu halini almış, bunun için alto kemençeyi yaptırmışş bunun için yaylı tanburu bulmuş ve yalnız bu nun için (okyanus seferlerine mahsus azim bir vapurun güvertesine, buharla mühtez ve sekiz oktav vüs'atinde müteaddit düdükler vaz ü ikame edip uçsuz, bucaksız denizi seslerle doldurmak istemisti."Bunun için Tanburî Cemil Bey, "bu arzu ve iştiyakı ızdırap verici bir ihtibaz içinde onu ezmiş ve üzmüştü. O eline aldığıı bütün sazlarda büyük bir teknik tekamül yaratmak ve bütün bu sazların virtüozite kıymetini en yüksek derecesine çıkarmakla beraber, hiç bir suretle bu sazları çalışın ona verdiği titrin içine sıkışıp kalmış bir sanatkar değildi. Bu sazlar onun için adeta birer meşk ve tecrübe tahtası halini almıştı. Onun asıl büyük sanat karlık hüviyeti, muhteşem ve göz kamaştırıcı ibda kabiliyetindedir. "

Başka yorumculardan birkaç cümle:

"Cemil'in sanat dehasını anlatmak istemek, mûsikîmizin yüzyıllardır uzayıp gelen yolu üzerindeki şahikalarından en yükseğinin, en büyüğünün irtifaına tırmanmak demek olacaktır. Bu şahika, ileri-geri hangi zaman sınırına doğru uzanırsak uzanalım, her zaman ve her yerde erişilmez yüksekliği, içinden çıkılmaz enginliği ile bizleri daima ve ebediyen hayret ve takdirden pek ileri bir duygular girdabı ve tufanı içine sürükleyecektir. "

"Mesela Cemil Bey'in tanburla bir Tahir-Bûselik peşrevi çalışı insanı çıldırtırdı. Bestekarı Rıza Efendi sağ olub da dinleseydi şüphesiz o da çıldırırdı. Peşrevleri, harika şarkıları aslında olmayan kıvrak melodilerle -usûlden ve huduttan çıkmayarak- tezyin etmeyi mübah görürdük. Kaideyi biraz da sanatın ince tecellilerine feda ederdik. Fakat bu doğru birşey değildi. Bunu teslim etmekle beraber Cemil öyle muazzam ve coşkun bir derya idi ki, kendisini kaide diye dar bir çerçeve içine hapsedemezdi gönülden çıkan nağme dalgaları ile telif ve kaide hukuku setlerini yıkar, taşardı."

***

Şimdi de üstaddan tadımlık bir eser dinleyelim:

http://divxklip.com/video/Kfy53P_FPtM/tanburi-cemil-bey-with-his-tanbur.html
 
Katılım
10 Kas 2009
#2
Ynt: Tanburî Cemil Bey

Tanbûrî Cemîl'in taş plak kayıtları mevcut. Bazı taksimlerini dinleme imkânı buldum. Çoban Taksimi isimli bir eseri var ki çok ilginç. Kemençe ile köpek, koyun ve kaval sesi çıkarıyor. Bir çayırda bulunan çobanı, koyunları ve köpeği kemençe ile tasvir etmiş. Onun Ferahfezâ Peşrevi ve Ferahfeza Semâisi harikadır...
 
Katılım
24 Eyl 2007
#3
Ynt: Tanburî Cemil Bey

Allah gani gani Rahmet eylesin
 
Katılım
30 Ocak 2010
#6
Ynt: Tanburî Cemil Bey

Çok çok teşekkür ederim katkılarınız için.
Çoban taksimini dinlememişim. Gerçekten çok ilginç ve güzelmiş. Bunları dinledikçe, "Amennâ üstadım, büyüksünüz." diyorum, gerçekten büyük sanatkârmış vesselam. Keşke şimdi de bu denli insanlar olsa...

Bir katkı da benden gelsin: (İnternet kafedeyim, youtube çalışmıyor tabii, bununla iktifâ ediniz, affınıza sığınıyorum..)

http://www.ktunnel.com/index.php/1010110A/625e03500018ffebcae0842af14b578b6146a0110fa77569e162a1493e2597f1bec52a0e00988ab642acae4a7b82cb38df6d598c547b03c415330

http://www.ktunnel.com/index.php/1010110A/625e03500018ffebcae0842af14b578b6146a0110fa77569e162a1493e1bb6a4a3d51b5619bd9cb642acae4a7b82cb38df4f50814c430fd355c7d9dd232a6af4a8ef16fd7b0c562a90941340f04a5f24eb784ed09428c0ccd486547887009eb9716f97b5fcd9a51e53b350b44f24471d15330

http://www.ktunnel.com/index.php/1010110A/625e03500018ffebcae0842af14b578b6146a0110fa77569e162a1493e10edbdebfa22132987aa9c42acae4a7b82cb38df6d598c547b03c415330
 
Katılım
10 Kas 2009
#7
Ynt: Tanburî Cemil Bey

Tanbûrî Cemîl Bey entrümantal eserler bestekârı bir dâhîdir. Hakikaten muhteşemdir eserleri.
 

Giriş yap